Zdałem sobie sprawę z tego w drodze na parapetówkę. Oświeciło mnie i pojąłem kolejny aspekt procesu ludzkiego myślenia - “gdybanie”.

Życie ludzkie pełne jest niespodzianek, nie sposób zaplanować wszystko ze szczegółami. Jak to powiedział Forest Gump: “Życie jest jak pudełko czekoladek. Nigdy nie wiesz, na co trafisz”.
Ta niepewność stymuluje, i to bardzo. Jak świat długi i szeroki, a jak stary i młody jednocześnie, ludzie zastanawiali się co by było gdyby…

Jestem pewien że wiele razy myślałeś/aś właśnie tak. “Co by było…?”, “A gdyby tak…?”, “A jeśli by tak…?” “Gdybanie” to złożony proces ciągłego analizowania zdarzeń i zakładania różnych możliwych i niemożliwych wariantów.

A według Wikisłownika:

Wprowadzający w zdaniu podrzędnym warunek, który w danej sytuacji nie jest możliwy do spełnienia.

Po krótkim rozmyślaniu podzieliłem “gdybanie” na dwie kategorie: odnoszące się do przyszłości lub teraźniejszości i do przeszłości.

W pierwszym przypadku zakładamy różne warianty, które mogą wpłynąć na sytuacje.

Np. “A co Wy na to, gdybyśmy poszli coś zjeść?”

Jak można się domyśleć, przesłanie zdania jest wzniosłe. Zawiera propozycję i przypuszczenie. Nie jest ustanowione na konkretnych zdarzeniach, które są przyczyną “gdybania”, no chyba że głód jest tym wydarzeniem i przyczyną, co by było logiczne. Przesłanie tego zdania zawiera pozytywną wartość przynoszącą pewne wartości ogółowi (inni też mogą być głodni, a jak coś zjedzą to wszyscy będą szczęśliwi).

Lub np. “To weź może teraz włącz, zobaczmy czy działa.”

W tym zdaniu w czasie teraźniejszym mamy do czynienia z rozkazem (oczywiście są przypadki poza trybem rozkazującym), który jest zarazem (również) przypuszczeniem, ponieważ osoba mówiąca nie jest pewna czy dany przedmiot działa, a jedynie zakłada możliwość, czyli gdyba. Również w tym przypadku  “gdybanie” może być ustanowiono na pewnych wydarzeniach, ale nie musi być. Lecz także to zdanie, tak samo jak wcześniejsze, zawiera w sobie pewną pozytywną wartość przynoszącą określone wartości ogółowi, tutaj warunkiem pozyskania tej wartości jest prawidłowe zadziałanie urządzenia.

“Gdybanie” zawarte w powyższych zdaniach, w czasie przyszłym i teraźniejszym, jest nacechowane dodatnie. Oczywiście zdarzać mogą się ujemne, jednak jest to dosyć rzadkie.

Jednakże w przypadku drugim, “gdybanie” określone za pomocą czasu przeszłego różni się diametralne od wcześniejszych. Otóż zazwyczaj jest ono negatywne, przestawiające określone zdarzenie jakie źle wykonane lub nie dostatecznie dobrze, czyli “mniej źle”.

Np. “Gdybyś wyszła za tego bogatego dżentelmena to teraz byś nie miała takich problemów!” lub “Gdybym tylko nie był taki głupi i bym tego jej nie powiedział…”

Obydwa zdania odwołują się do wydarzenia, które miało miejsce w przeszłości. Obydwie osoby mówiące wyrażają swoje niezadowolenie ze sposobu lub efektu wykonania akcji lub przebiegu tejże akcji. Jednak tutaj wygłoszenie swojej opinii niezbyt znacząco wpłynie na przyszłość w odniesieniu do tematu “gdybania”. Jak już wspomniałem wcześniej, “gdybanie” odnośnie przeszłości nacechowane jest negatywnie, posiada ujemną wartość, która po przekazaniu ogółowi okazuję się destrukcyjna. Tłumaczyć tego chyba nie muszę.
Nie mówię że nie ma tychże “gdybów” odnoszących się do przeszłości z pozytywną wartością, jednak nie są one tak często spotykane.

Mam nadzieję że tym, jakże fascynującym, tematem rozbarwiłem waszą wyobraźnie, poszerzyłem horyzonty i zmieniłem sposób postrzegania świata przedstawionego za/przed (niepotrzebne skreślić) powiekami. Ja osobiście nie widzę w tym sensu życia, ani też większego splotu z moja przyszłością, ale zagadnienie ciekawe i warte poświęcenia mu 10 minut dysputy.

Pozdrawiam
Anorax aep Devon